Sekretoliza – rozrzedzanie zalegającej wydzieliny

Gęsta wydzielina nie tylko uniemożliwia drenaż i wentylację zatok przynosowych, jest także idealną pożywką dla bakterii. Ponadto wydzielina podrażnionej błony śluzowej zawiera substancje uszkadzające komórki (cytotoksyczne) i mediatory stanu zapalnego podtrzymujące stan zapalny. Dlatego też ułatwienie odpływania wydzieliny jest ważną podstawą skutecznego leczenia zapalenia zatok.

Wspomaganie odpływania wydzieliny (rozpuszczania wydzieliny) nie jest tożsame z „cieknącym“ nosem. W początkowej fazie stanu zapalnego występuje – wywoływana przez mediatory stanu zapalnego - zwiększona ilość wodnistej wydzieliny, która jednak nie poprawia transportu śluzowo-rzęskowego.

Rozpuszczanie wydzieliny to tak naprawdę przywrócenie fizjologicznej lepkości śluzu. Leki sekretolityczne mają za zadanie stymulowanie komórek w błonie śluzowej to produkcji rzadkiej wydzieliny (zol). Tylko przy wydzielinie właściwej lepkości o względnie rzadkiej warstwie zol i poruszającej się nad nią warstwie gęstszej żel, możliwy jest skoordynowany i odpowiedni ruch rzęsek. Zapewnia to optymalny transport wydzieliny i mechanizm transportu śluzowo-rzęskowego, dzięki czemu możliwe jest odtransportowanie zarazków chorobotwórczych, regeneracja błony śluzowej i odbudowanie funkcji obronnej organizmu.

Preparaty sekretolityczne poprawiają usuwanie gęstej, lepkiej wydzieliny, wspomagając odbudowanie rzadkiej warstwy śluzu. Przywracają więc fizjologiczną funkcję błony śluzowej. Jednocześnie odnawiane są miejscowe czynniki obronne. Ponieważ gruczoły podśluzowe należą do wegetatywnego układu nerwowego, komórki śluzowo-surowicze mogą być stymulowane bodźcami np. w nervus vagus w żołądku. Do preparatów sekretolitycznych należą preparaty roślinne, m. in. z korzenia goryczki, kwiatu lub korzeni pierwiosnka, ziela szczawiu, kwiatu bzu czarnego, ziela werbeny, tymianku, liści bluszczu, myrtolu, bromeliny i cineolu.

Mukolityki rozrzedzają zalegającą, zagęszczoną wydzielinę według zupełnie innego mechanizmu działania, rozdzielając mostki disiarczkowe między glikoproteinami śluzu. Jednocześnie jednak atakują mostki disulfidowe immunoglobuliny A i M oraz błony śluzowej żołądka. Świeża, rzadka wydzielina nie jest zatem wytwarzana, jak w przypadku leków działających sekretolitycznie.

Korzystne działanie rozpuszczania wydzieliny (sekretolizy):

  • odetkanie ujść zatok zatkanych wydzieliną,
  • zapobieganie podrażnieniom i uszkodzeniom błony śluzowej,
  • czynniki miejscowej obrony immunologicznej ponownie mogą dotrzeć do miejsca działania,
  • przywrócenie transportu śluzowo-rzęskowego.